بازآرایی سرمایه‌گذاری خطرپذیر جهانی

منطق حاکم بر سرمایه‌گذاری خطرپذیر تغییر کرده است. دیگر نمی‌توان مختصات امروز بازار را با فرمول‌ها و متغیرهای سال‌های ۲۰۲۰ و ۲۰۲۱ تحلیل کرد. در آن دوره، فوران نقدینگی، نرخ بهره نزدیک به صفر و خوش‌بینی بی‌محابا به استارتاپ‌های فناوری، موجی از ارزش‌گذاری‌های نجومی و ظهور شتابان تک‌شاخ‌ها را رقم زد. اما آن روی سکه خیلی زود نمایان شد. بالا رفتن نرخ بهره، اصلاح سنگین ارزش‌گذاری‌ها و قفل شدن مسیرهای خروج، فشار بی‌سابقه‌ای را به کل زنجیره تأمین مالی، به‌ویژه سرمایه‌گذاران محدود وارد کرد. ... ادامه مطلب

وقتی شریک جدید سرمایه‌گذاری، انسان نیست!

صبح یکی از روزهای تابستان ۱۴۰۵، جلسه کمیته سرمایه‌گذاری یکی از صندوق‌های جسورانه، طبق روال همیشگی آغاز شد، اما این بار یک تفاوت مهم داشت. پیش از آنکه نخستین تحلیلگر درباره استارتاپ متقاضی سرمایه صحبت کند، گزارشی روی صفحه نمایش ظاهر شد که نه توسط یکی از اعضای تیم، بلکه توسط یک «عامل هوشمند» تهیه شده بود. ... ادامه مطلب

زمان بازاندیشی در مسیر زیست‌بوم سرمایه‌گذاری نوآوری

در سال‌های اخیر، هر زمان سخن از اقتصاد دانش‌بنیان و توسعه فناوری به میان آمده، سرمایه‌گذاری خطرپذیر نیز به‌عنوان یکی از مهم‌ترین پیش‌نیازهای رشد نوآوری مورد توجه قرار گرفته است. این توجه، بی‌تردید اتفاقی مثبت است؛ اما گمان می‌کنم امروز زمان آن رسیده است که از زاویه‌ای متفاوت به این موضوع نگاه کنیم. پرسش اصلی دیگر این نیست که چگونه منابع مالی بیشتری به استارتاپ‌ها تزریق کنیم، بلکه این است که چگونه می‌توان زیست‌بومی ساخت که در آن سرمایه، نوآوری و اعتماد در کنار یکدیگر به خلق ارزش پایدار منجر شوند. ... ادامه مطلب

یادگاری ارزشمند در اذهان آیندگان اکوسیستم تأمین مالی نوآوری

در این یادداشت قصد داریم ضمن تبیین جایگاه صندوق‌های بذری در زنجیره تأمین مالی نوآوری، دلایل ضرورت ایجاد این صندوق‌ها در ایران را بررسی کرده و با مرور تجارب بین‌المللی، مجموعه‌ای از اقدامات پیشنهادی برای دولت، صندوق‌های توسعه‌ای، دانشگاه‌ها، سرمایه‌گذاران خطرپذیر و صنایع بزرگ ارائه کنیم. ... ادامه مطلب

مقررات ضدرقیق‌سازی در قراردادهای سرمایه‌گذاری خطرپذیر

در اکوسیستم سرمایه‌گذاری خطرپذیر، موفقیت یک قرارداد فقط به میزان سرمایه‌ای که وارد شرکت می‌شود وابسته نیست. آنچه یک قرارداد سرمایه‌گذاری را به ابزاری مؤثر برای رشد یک استارتاپ تبدیل می‌کند، نحوه تقسیم ریسک و منافع میان سرمایه‌گذار و بنیان‌گذاران است. در واقع، ارزش واقعی این قراردادها زمانی آشکار می‌شود که بتوانند میان نیاز شرکت به سرمایه و دغدغه سرمایه‌گذار برای حفاظت از سرمایه خود تعادل ایجاد کنند. برخلاف بسیاری از معاملات تجاری که موضوع آن‌ها دارایی یا کسب‌وکاری با ارزش نسبتاً مشخص و قابل ارزیابی است، سرمایه‌گذاری خطرپذیر بر آینده‌ای استوار است که هنوز به طور کامل شکل نگرفته است. سرمایه‌گذار معمولاً زمانی وارد شرکت می‌شود که محصول هنوز در مرحله توسعه قرار دارد، مدل کسب‌وکار در حال آزمون و تکامل است و جریان درآمدی شرکت هنوز به ثبات نرسیده است. ... ادامه مطلب

خلأ تنظیم‌گری و ضعف حمایت قانونی از سرمایه‌گذاری خطرپذیر در ایران

سرمایه‌گذاری خطرپذیر در دهه اخیر به یکی از مهم‌ترین ابزارهای تأمین مالی نوآوری و توسعه اقتصاد دانش‌بنیان تبدیل شده است. در ایران نیز، با رشد زیست‌بوم استارتاپی، نهادهایی همچون صندوق‌های سرمایه‌گذاری جسورانه، صندوق‌های پژوهش و فناوری، شرکت‌های سرمایه‌گذاری شرکتی و پلتفرم‌های تأمین مالی جمعی به‌منظور توسعه این زیست‌بوم شکل گرفته‌اند. با این حال، برخلاف رشد نسبی بازیگران بازار، چارچوب حقوقی و تنظیم‌گری این حوزه همچنان با خلأها و ناهماهنگی‌های جدی مواجه است. ... ادامه مطلب

گره‌گشایی در زیست‌بوم نوآوری

بحث تأمین مالی در زیست‌بوم نوآوری ایران اغلب به کمبود سرمایه تقلیل می‌یابد، اما علی معتمدزادگان، رئیس انجمن علمی پارک‌های فناوری، معتقد است که گره اصلی در جای دیگری است: فقدان زبان مشترک میان بازیگران، پراکندگی نهادی و ضعف در فرهنگ کار حرفه‌ای. او در این گفت‌وگو، با نقد رویکرد حمایتگری دولتی دستوری، نقشه راهی برای عبور از شاخص‌های صوری و تبدیل پارک‌های فناوری به هماهنگ‌کنندگان زیست‌بوم ترسیم می‌کند. از نگاه او، اصلاح نظام نوآوری نه یک پروژه کوتاه‌مدت، بلکه نیازمند صبوری برای تغییرات فرهنگی میان‌نسلی است. ... ادامه مطلب

جهش دانش‌بنیان یا تکرار الگوهای ناکارآمد؟

سرمایه‌گذاری خطرپذیر شرکتی ابزاری است که شرکت‌های بزرگ با آن نوآوری و آینده را می‌خرند اما شکل عملیاتی این مفهوم هنوز تا حدی سردرگم است: نه کاملاً مالی، نه کاملاً استراتژیک؛ نه کاملاً مستقل و نه کاملاً وابسته. یونس حمیدی، مدیر دبیرخانه تخصصی صندوق‌های پژوهش و فناوری در کارگروه شورای راهبری فناوری‌ها و تولیدات دانش‌بنیان معتقد است تا زمانی که سرمایه‌گذاران خطرپذیر ایرانی هویت خود را در ساختار صنعت نیابند، هیچ قانون و مشوقی نمی‌تواند آن‌ها را به ابزار واقعی نوآوری تبدیل کند. او در این گفت‌وگو، از فرهنگ یادگیری سازمانی سخن می‌گوید که مهم‌ترین چیزی است که سرمایه‌گذاران خطرپذیر شرکتی ایرانی در حال حاضر فاقد آن هستند. ... ادامه مطلب

رشد دیگر همه چیز نیست ؛ سرمایه‌گذاری محتاط‌تر یا بالغ‌تر؟

اگر زمانی در زیست‌بوم استارتاپی ایران، «رشد» مهم‌ترین معیار قضاوت بود، امروز به نظر می‌رسد که این معیار دیگر به‌تنهایی اعتبار گذشته را ندارد. در گفت‌وگو با مجتبی زارع مهرجردی، معاون سرمایه‌گذاری صندوق نوآوری و شکوفایی، نشانه‌های روشنی از یک تغییر پارادایم دیده می‌شود: فاصله گرفتن از الگوی «رشد به هر قیمت» و حرکت به سمت مدلی که در آن تاب‌آوری، جریان نقد، حاشیه سود و انضباط مالی به عناصر تعیین‌کننده‌تری تبدیل شده‌اند. این تغییر، صرفاً واکنشی موقت به تورم و عدم قطعیت نیست، بلکه می‌تواند نشانه‌ای از بلوغ تدریجی زیست‌بومی باشد که حالا بیش از گذشته، میان هیجان رشد و الزام بقا تعادل می‌جوید. ... ادامه مطلب