جهش دانش‌بنیان یا تکرار الگوهای ناکارآمد؟

سرمایه‌گذاری خطرپذیر شرکتی ابزاری است که شرکت‌های بزرگ با آن نوآوری و آینده را می‌خرند اما شکل عملیاتی این مفهوم هنوز تا حدی سردرگم است: نه کاملاً مالی، نه کاملاً استراتژیک؛ نه کاملاً مستقل و نه کاملاً وابسته. یونس حمیدی، مدیر دبیرخانه تخصصی صندوق‌های پژوهش و فناوری در کارگروه شورای راهبری فناوری‌ها و تولیدات دانش‌بنیان معتقد است تا زمانی که سرمایه‌گذاران خطرپذیر ایرانی هویت خود را در ساختار صنعت نیابند، هیچ قانون و مشوقی نمی‌تواند آن‌ها را به ابزار واقعی نوآوری تبدیل کند. او در این گفت‌وگو، از فرهنگ یادگیری سازمانی سخن می‌گوید که مهم‌ترین چیزی است که سرمایه‌گذاران خطرپذیر شرکتی ایرانی در حال حاضر فاقد آن هستند. ... ادامه مطلب

رشد دیگر همه چیز نیست ؛ سرمایه‌گذاری محتاط‌تر یا بالغ‌تر؟

اگر زمانی در زیست‌بوم استارتاپی ایران، «رشد» مهم‌ترین معیار قضاوت بود، امروز به نظر می‌رسد که این معیار دیگر به‌تنهایی اعتبار گذشته را ندارد. در گفت‌وگو با مجتبی زارع مهرجردی، معاون سرمایه‌گذاری صندوق نوآوری و شکوفایی، نشانه‌های روشنی از یک تغییر پارادایم دیده می‌شود: فاصله گرفتن از الگوی «رشد به هر قیمت» و حرکت به سمت مدلی که در آن تاب‌آوری، جریان نقد، حاشیه سود و انضباط مالی به عناصر تعیین‌کننده‌تری تبدیل شده‌اند. این تغییر، صرفاً واکنشی موقت به تورم و عدم قطعیت نیست، بلکه می‌تواند نشانه‌ای از بلوغ تدریجی زیست‌بومی باشد که حالا بیش از گذشته، میان هیجان رشد و الزام بقا تعادل می‌جوید. ... ادامه مطلب

آینده اکوسیستم‌سازی در اقتصاد تورمی، ریل‌گذاری جدید صندوق نوآوری

انجمن سرمایه گذاری خطرپذیر کشور در گفت‌وگو با دکتر مهدی فقیهی به چشم‌اندازی برای پنج سال پیش‌رو پرداخته؛ افقی که در آن «صندوق نوآوری» دیگر نه یک بازیگر بزرگ، بلکه «معماری» برای بازار است که موفقیت خود را در رشد بخش خصوصی و خروج هوشمندانه از تصدی‌گری جست‌وجو می‌کند. ... ادامه مطلب

وقتی شریک جدید سرمایه‌گذاری، انسان نیست!

صبح یکی از روزهای تابستان1405، جلسه کمیته سرمایه‌گذاری یکی از صندوق‌های جسورانه، طبق روال همیشگی آغاز شد؛ اما این بار یک تفاوت مهم داشت. پیش از آنکه نخستین تحلیلگر درباره استارتاپ متقاضی سرمایه صحبت کند، گزارشی روی صفحه نمایش ظاهر شد که نه توسط یکی از اعضای تیم، بلکه توسط یک «عامل هوشمند» تهیه شده بود. گزارش، خلاصه‌ای از وضعیت بازار، رقبا، روند سرمایه‌گذاری در آن صنعت، سوابق بنیان‌گذاران، تحلیل ریسک و حتی فهرستی از پرسش‌هایی بود که سرمایه‌گذاران بهتر بود در طی جلسه از تیم استارتاپ بپرسند. تهیه چنین گزارشی تا همین دو سال پیش، چندین روز زمان و همکاری تحلیلگران را می‌طلبید. اما این بار، همه آن مراحل در کمتر از چند ساعت انجام شده بود. ... ادامه مطلب

فراتر از تأمین مالی؛ سرمایه‌گذاران خطرپذیر چه ارزشی خلق می‌کنند؟

در سال‌های اخیر، تعداد صندوق‌ها، شتاب‌دهنده‌ها و نهادهای سرمایه‌گذاری در ایران افزایش پیدا کرده است. با این حال، توسعه کمّی بازیگران این حوزه لزوماً به معنای شکل‌گیری یک صنعت سرمایه‌گذاری خطرپذیر کارآمد نیست. هنوز این پرسش جدی وجود دارد که آیا مدل متعارف سرمایه‌گذاری خطرپذیر، با همان منطق و سازوکاری که در اکوسیستم‌های توسعه‌یافته شکل گرفته، در ایران نیز قابل اجراست یا خیر. ... ادامه مطلب

آیا زمان بازنگری در مفهوم اعتبار فرا نرسیده است؟

هر روز هزاران کسب‌وکار با تیمی توانمند، محصولی ارزش‌آفرین و ظرفیت رشد بالا برای دریافت تسهیلات یا جذب سرمایه به نهادهای مالی مراجعه می‌کنند، اما پاسخ بسیاری از آن‌ها یکسان است: سابقه اعتباری کافی وجود ندارد، وثیقه مناسب ارائه نشده است یا داده‌های لازم برای ارزیابی ریسک در دسترس نیست. در نتیجه، سرمایه یا هرگز به این کسب‌وکارها نمی‌رسد یا با هزینه‌ای بسیار بالا تأمین می‌شود؛ اتفاقی که نه‌تنها مسیر رشد یک بنگاه را محدود می‌کند، بلکه سرعت نوآوری، اشتغال و بهره‌وری اقتصاد را نیز کاهش می‌دهد. این مسئله صرفاً یک دغدغه اجتماعی نیست؛ بلکه نشانه‌ای از یک ناکارآمدی جدی در نظام تخصیص سرمایه است. بر اساس گزارش اخیر بانک جهانی و IFC، با وجود گسترش چشمگیر زیرساخت‌های دیجیتال، هنوز حدود ۱.۳ میلیارد نفر در جهان به خدمات بانکی رسمی دسترسی ندارند و نزدیک به سه میلیارد نفر فاقد سابقه اعتباری کافی برای ارزیابی در چارچوب‌های سنتی هستند. در میان این گروه، زنان، صاحبان کسب‌وکارهای کوچک، فعالان اقتصاد غیررسمی و کارآفرینان نوپا سهم قابل توجهی دارند.آیا نبود سابقه اعتباری الزاماً به معنای نبود اعتبار است؟یا آنچه در بسیاری از موارد رخ می‌دهد، ناتوانی نظام‌های ارزیابی در مشاهده ظرفیت واقعی افراد و بنگاه‌هاست؟ ... ادامه مطلب

راهبری در مه؛ دیپلماسیِ عمومیِ شرکت‌های نوآور در عصرِ عدم‌قطعیتِ : از مدیریتِ روایت تا صیانت از اعتماد

اقتصاد جهانی در سال ۲۰۲۶ با پارادایم «عدم‌قطعیت ساختاریافته» بازتعریف شده است؛ پدیده‌ای که از تلاقی آشوب‌های ژئوپلیتیک، فرسایش زنجیره‌های تأمین و شتاب محاسبات الگوریتمی برآمده است. در این بستر، سازمان‌های نوآور به دلیل ماهیت پیشرو فعالیت‌های خود، در معرض آسیب‌پذیری‌های ادراکی شدیدی قرار دارند. این نوشتار با هدف تبیین گذار از «روابط عمومی سنتی» به «حکمرانی ارتباطی راهبردی»، استدلال می‌کند که در عصر حاضر، مدیریت روایت نه یک فعالیت پشتیبان، بلکه یک رکن اساسی در حفظ سرمایه اجتماعی و صیانت از ارزش‌های بازار است. پژوهش حاضر با تحلیل مولفه‌های بحران در اکوسیستم‌های پرریسک، راهکارهایی برای گذار از مدیریت واکنشی به مدیریت پیش‌دستانه ارائه می‌دهد. ... ادامه مطلب

عبور از طوفان؛ عیارسنجی زیست‌بوم اقتصاد دانش‌بنیان در روزهای عدم قطعیت

زیست‌بوم فناوری و نوآوری ایران در سال‌های اخیر با مجموعه‌ای از چالش‌های هم‌زمان و درهم‌تنیده مواجه بوده است. چالش‌هایی که هر یک به‌تنهایی می‌توانست مسیر فعالیت بسیاری از شرکت‌ها را تحت‌تأثیر قرار دهد. اما تجمیع آن‌ها، شرایطی کم‌سابقه و پیچیده را برای کسب‌وکارهای فناور، دانش‌بنیان و استارتاپی رقم زده است. تورم مزمن، محدودیت‌های ناشی از جنگ، نوسانات اقتصادی، تحریم، محدودیت‌های اینترنت، کاهش قدرت خرید، مهاجرت نیروی انسانی متخصص و نااطمینانی نسبت به آینده، تنها بخشی از واقعیتی است که امروز مدیران این حوزه با آن روبه‌رو هستند. در چنین فضایی، مفهوم موفقیت در کسب‌وکار دچار بازتعریف شده است. اگر در دوره‌های عادی، رشد سریع، توسعه بازار، جذب سرمایه، افزایش سهم بازار و مقیاس‌پذیری شاخص‌های اصلی ارزیابی عملکرد شرکت‌های فناور محسوب می‌شدند، امروز برای بسیاری از کسب‌وکارها اولویت نخست نه توسعه، بلکه «تداوم فعالیت» است. به بیان دیگر، پایداری عملیاتی، حفظ تیم، مدیریت جریان نقدی، صیانت از دارایی‌های دانشی و توان ادامه مسیر، به معیارهای اصلی بلوغ مدیریتی تبدیل شده‌اند. ... ادامه مطلب

از رشدِ شتابان تا بقای هوشمندانه؛ بازتعریفِ نقش بنیان‌گذاران در عصر عدم قطعیت

سال‌ها معیار موفقیت در زیست‌بوم نوآوری، سرعت رشد و جذب سرمایه بود. اما در جهانی که بحران به وضعیت پایدار تبدیل شده، این پارادایم دیگر کافی نیست. امروز پرسش اصلی این نیست که کدام استارتاپ سریع‌تر مقیاس می‌شود، بلکه این است که کدام تیم با چه نوع رهبری می‌تواند در دل عدم قطعیت دوام بیاورد. در چنین فضایی، نقش بنیان‌گذار و سرمایه‌گذار خطرپذیر نیازمند بازتعریف جدی است. ... ادامه مطلب