توالی بحرانهای اخیر، زیستبوم سرمایهگذاری خطرپذیر (VC) ایران را وارد وضعیت هشدار کرده است. برای تحلیل دقیق این شرایط، انجمن سرمایهگذاری خطرپذیر کشور دیدگاههای تخصصی بازیگران اصلی این حوزه را در گفتوگوی جامع با زومیت جمعبندی کرده است. این گزارش با استناد به روایتهای سجاد زوار (دبیر انجمن)، حسن زالی (مدیرعامل شرکت سرمایهگذاری سروشسپهر) و مهدی سادات حیاتشاهی (مدیرعامل صندوق پژوهش و فناوری صنایع خلاق) تدوین شده است.
روایت شکست زنجیرهای؛ از رشد ۱۴۰۳ تا انجماد ۱۴۰۴
پس از سال پررونق ۱۴۰۳، اکنون زیستبوم با چالشهای ساختاری روبروست. سجاد زوار، دبیر انجمن سرمایهگذاری خطرپذیر کشور، با تشریح وضعیت موجود میگوید: «تجربههایی مانند اختلالات اینترنت و رخدادهای بحرانی، مستقیماً بر جریان نقدی و بقای کسبوکارهای نوآور اثر گذاشته است.»
تحلیل چالشها از نگاه اعضای صنف
۱. اینترنت؛ زیرساختی که به گروگان گرفته شد
حسن زالی، مدیرعامل شرکت سرمایهگذاری سروشسپهر، در این باره میگوید: «قطع اینترنت یعنی توقف عملیات.» او با اشاره به اینکه حتی فرایندهای ارزیابی و تصمیمگیری سرمایهگذاران نیز به دلیل عدم دسترسی به دادهها مختل شده، تصریح میکند: «حاکمیت باید اینترنت را موتور محرک معیشت بداند و به جای محدودسازی، راهکارهای نوین برای پایداری دسترسی طراحی کند.»
مهدی سادات حیاتشاهی، مدیرعامل صندوق پژوهش و فناوری صنایع خلاق نیز با تایید این نگاه میافزاید: «بخش زیادی از عملیات جاری صندوقها از جمله ارزیابی طرحها و گردش مالی، بدون ارتباطات آنلاین عملاً فلج است.»
۲. ریسکگریزی؛ انجماد سرمایه در چرخهی ارزیابی
به گفته حسن زالی، فضای بیثبات اقتصادی، سرمایهگذاران را به سمت «ریسکگریزیِ قهری» سوق داده است. این تغییر رفتار باعث شده معاملات VC که فرآیندی زمانبر هستند، با تاخیر مواجه شوند؛ موضوعی که به معنای مرگِ تدریجی استارتاپهای نیازمندِ نقدینگی است.
۳. وضعیت استارتاپها؛ «بقا» جایگزین «رشد» شد
مهدی حیاتشاهی تصویر صریحی از وضعیت سبد سرمایهگذاریها ترسیم میکند: «بسیاری از شرکتها اکنون در حالت بقا هستند. خروج متخصصان، افزایش هزینهها و ناترازی انرژی باعث شده نرخ نکول بالا برود و جریان تأمین مالی در کل اکوسیستم قفل شود.»
نقد فنی بر بسته حمایتی صندوق نوآوری و شکوفایی
انجمن سرمایهگذاری خطرپذیر از طریق مهدی حیاتشاهی، نقدهایی را به بسته حمایتی اخیر وارد میداند:
- بازه زمانی نامناسب: شمول زمانی ۱۰ اسفند ۱۴۰۴ تا ۳۱ فروردین ۱۴۰۵، خسارات پیشین را پوشش نمیدهد.
- فرآیند اداری دشوار: ارجاع به بانکهای عامل، مسیر را پیچیده کرده است.
- بمب ساعتی ضمانتنامهها: حیاتشاهی هشدار میدهد که واخواست ضمانتنامهها ریسک سیستمی ایجاد کرده و باید به فوریت توسط معاونت سرمایهگذاری صندوق نوآوری و شکوفایی مورد حمایت قرار گیرد.
نقشه راه پیشنهادی انجمن برای خروج از بحران
سجاد زوار (دبیر انجمن) و سایر مدیران حاضر در این گفتگو، ۵ محور ضروری را برای برونرفت از این شرایط پیشنهاد میدهند:
- تعریف اینترنت بهعنوان زیرساخت حیاتی.
- توسعه ابزارهای حمایتی (مانند اهرم کردن منابع مالی و لیزینگ).
- تغییر سیاستهای مالیاتی برای ترغیب سرمایهگذاری در شرکتهای آسیبدیده.
- گسترش مدل همسرمایهگذاری جهت تقسیم بار ریسک میان نهادهای مالی.
- حمایت ویژه از شرکتهای سبد سرمایهگذاری (حمایت از صندوقها به مثابه پیششرطِ حمایت از استارتاپها).
در جمعبندی این گفتگو، مهدی حیاتشاهی بر عنصر «اعتماد» تأکید ویژهای دارد: «صندوقها واسط اعتماد هستند و اگر با بحران نقدینگی از چرخه خارج شوند، بازسازی این اکوسیستم سالها زمان خواهد برد.»
سجاد زوار نیز در نهایت با تاکید بر لزوم مشارکت نمایندگان صنفی در سیاستگذاریها میگوید: «عدم حضور نمایندگان اکوسیستم در تصمیمسازیها، منجر به نادیدهماندن واقعیتهای میدانی و کاهش اثربخشی بستههای حمایتی میشود.»
جهت مطالعه متن کامل این گزارش کیلک بفرمایید .
بدون دیدگاه