این نشست با حضور فعالان حوزه سرمایهگذاری خطرپذیر، صندوقهای پژوهش و فناوری، سکوهای تأمین مالی جمعی و مدیران نهادهای تخصصی برگزار شد و نمایندگان انجمن، به همراه مدیران صندوقهای نوآوری، به بررسی عملکرد سال 1404، تحلیل روندهای مالی و ارائه راهکارهایی برای بهبود جریان تأمین مالی شرکتهای فناور و دانشبنیان پرداختند.
گزارش کامل سخنرانان پنل
سجاد زوار — دبیر انجمن سرمایهگذاری خطرپذیر ایران
سجاد زوار، دبیر انجمن سرمایهگذاری خطرپذیر ایران، با تشریح ساختار و مأموریت انجمن توضیح داد که این نهاد صنفی اکنون بیش از ۱۵۰ عضو فعال از جمله شرکتهای سرمایهگذاری خطرپذیر (VC)، صندوقهای پژوهش و فناوری، صندوقهای سرمایهگذاری خطرپذیر شرکتی (CVC)، سکوهای تأمین مالی جمعی، صندوقهای جسورانه بورسی، شتابدهندهها و نهادهای تسهیلگر را در خود جای داده است. او تأکید کرد که مأموریت اصلی انجمن، پیگیری حرفهای چالشها و مسائل حقوقی، حاکمیتی و مقرراتی اعضا و ایجاد یک سازوکار واحد برای تعامل مؤثر با نهادهایی چون صندوق نوآوری و شکوفایی، معاونت علمی، وزارت اقتصاد، بانک مرکزی و بازار سرمایه است. زوار همچنین با اشاره به چابکسازی فرایندها، تشکیل کمیسیونهای تخصصی برای هر یک از حوزههای فعالیت را اقدامی کلیدی دانست که بهواسطه آن، موضوعات تخصصی با سرعت بیشتری توسط هیأترئیسه هر کمیسیون پیگیری و به نتیجه میرسد. او مجموعه اقدامات توسعهای انجمن را نیز برشمرد؛ از جمله انتشار گزارش سالانه سرمایهگذاری نوآوری، تهیه دفترچه «شبکه سرمایهگذاران نوآوری ایران»، برگزاری کارگاههای آموزشی حقوقی، اعتباری و مالی، تولید محتوا و تحلیلهای تخصصی، توسعه همکاریهای بینالمللی، حضور فعال در نمایشگاهها و برگزاری رویدادهای تجربهنگاری. وی تأکید کرد که تمرکز انجمن بر ایجاد شفافیت دادهها، تقویت تعاملات میان اعضا و نمایندگی صنفی یکپارچه در برابر نهادهای حاکمیتی است و در پایان از همه بازیگران حوزه تأمین مالی نوآوری دعوت کرد تا برای عضویت و بهرهمندی از خدمات انجمن از طریق وبسایت irvc.ir اقدام کنند.
عباسعلی کارشناس — نایبرئیس هیأتمدیره انجمن و مدیرعامل صندوق پژوهش و فناوری تلاشگران
عباسعلی کارشناس، نایبرئیس هیأتمدیره انجمن و مدیرعامل صندوق پژوهش و فناوری تلاشگران، با مروری بر روند یک دهه اخیر تأمین مالی زیستبوم نوآوری، صندوقهای پژوهش و فناوری و شرکتهای سرمایهگذاری خطرپذیر (VC) را بهعنوان مهمترین نهادهای تأمین مالی کشور معرفی کرد و افزود که در سالهای اخیر بازیگران جدیدی مانند صندوقهای CVC و سکوهای تأمین مالی جمعی نیز نقش مؤثری در حمایت از شرکتهای نوآور داشتهاند. وی با اشاره به عملکرد سال ۱۴۰۳ اعلام کرد که حدود ۸ هزار میلیارد تومان تسهیلات و بیش از ۴۵ همت ضمانتنامه توسط صندوقها ارائه شده که رشد قابلتوجهی نسبت به سال قبل داشته است. همچنین حجم سرمایهگذاری خطرپذیر در سال ۱۴۰۳ به ۱۶ هزار میلیارد تومان رسیده که نشاندهنده رشد پنجبرابری نسبت به سال ۱۴۰۲ است. کارشناس ادامه داد که سکوهای تأمین مالی جمعی نیز حدود ۱۳ هزار میلیارد تومان منابع جذب کردهاند که ۷ هزار میلیارد تومان آن توسط سکوهای عضو انجمن به شرکتهای نوآور تخصیص یافته است. او با وجود این پیشرفتها تأکید کرد که چالشهایی همچون نبود سازوکار صدور ضمانتنامه گمرکی، عدم وجود نهادهای پوششدهنده ریسک، و ضعف ساختار خروج سرمایه در VCها همچنان نیازمند توجه جدی برای تکمیل زنجیره تأمین مالی اکوسیستم نوآوری کشور است.
علی اخوان — مدیرعامل شرکت سرمایهگذاری تکنوتجارت
علی اخوان، مدیرعامل شرکت سرمایهگذاری تکنوتجارت، با تشریح ماهیت سرمایهگذاری خطرپذیر شرکتی (CVC) توضیح داد که این نهادها ابزاری برای پیوند نوآوری بیرونی با زنجیره ارزش سازمانهای بزرگ هستند و به شرکتهای مادر کمک میکنند چابکی نوآورانه خود را حفظ کنند. وی با اشاره به تجربه جهانی و داخلی CVCها گفت: «زمانی که سازمانهای بزرگ بهدلیل ساختارهای پیچیده و بروکراسی سنگین در نوآوری با کندی مواجه میشوند، همکاری با استارتاپها و شرکتهای بیرونی میتواند همافزایی قابلتوجهی ایجاد کند.» اخوان یکی از چالشهای اساسی این مدل را تفاوت بلوغ سازمانی و ساختاری میان شرکتهای بزرگ و کسبوکارهای کوچک دانست و افزود که برخی اوقات تضاد منافع، پیچیدگی در همسوسازی مدل کسبوکار و دشواری تعریف منافع مشترک، فرآیند سرمایهگذاری و همکاری را با موانعی روبهرو میکند. او در عین حال تأکید کرد که با وجود این چالشها، نمونههای موفق بسیاری در صنایع مختلف مانند بانکداری، مخابرات، فولاد، پتروشیمی و بیوتکنولوژی وجود دارد و CVCها در صورت طراحی درست میتوانند نقش کلیدی در انتقال دانش، توسعه فناوری و تقویت نوآوری در سازمانهای بزرگ ایفا کنند.
حسین جغتایی — مدیرعامل صندوق پژوهش و فناوری علم و صنعت
حسین جغتایی، مدیرعامل صندوق پژوهش و فناوری علم و صنعت، در تشریح نقش تسهیلات در نظام تأمین مالی نوآوری تأکید کرد که تنوع در زمانبندی، نرخ و مدل ارائه تسهیلات باعث میشود هر یک بخش متفاوتی از نیازهای کسبوکارهای فناور را پوشش دهد؛ از تسهیلات کوتاهمدت با نرخهای بالاتر گرفته تا تسهیلات بلندمدت با شرایط مناسبتر. وی با بیان اینکه نظام تأمین مالی باید بر اساس نیازهای واقعی شرکتها طراحی و توسعه یابد، افزود: «مسئولیت نهادهای مالی این است که علاوه بر ارائه منابع، مشاوره صحیح و متناسب با مرحله رشد و نیاز کسبوکارها ارائه دهند تا شرکتها در مسیر تأمین مالی با چالشهای بعدی مواجه نشوند.» جغتایی به برخی چالشهای موجود همچون مشکلات سکوهای تأمین مالی جمعی و دشواری استفاده از منابع بانکی اشاره کرد و ابراز امیدواری نمود که با همکاری و هماهنگی بازیگران اکوسیستم، این موانع در آینده نزدیک برطرف شود.
جواد امینی — مدیرعامل صندوق پژوهش و فناوری دانشگاه علامه طباطبایی
جواد امینی، مدیرعامل صندوق پژوهش و فناوری دانشگاه علامه طباطبایی، با اشاره به کاهش و نوسانات منابع حمایتی دولت در سالهای اخیر تأکید کرد که صندوقهای پژوهش و فناوری باید از اتکای صرف به منابع دولتی فاصله گرفته و به سمت تعاملات اقتصادی پایدار با نهادهای بزرگ ملی حرکت کنند. وی «شراکت اقتصادی»، «عاملیت مالی» و «سرمایهگذاری مشترک» را مهمترین مسیرهای جذب منابع غیردولتی دانست و افزود که این رویکرد میتواند بخش قابلتوجهی از نیازهای مالی صندوقها و شرکتهای فناور را تأمین کند. امینی همچنین به موضوع «ورود صندوقهای تضمین» به اکوسیستم نوآوری که بهزودی مجوز آن توسط وزارت اقتصاد صادر میشود اشاره کرد و گفت این ورود، بازار ضمانتنامه را رقابتیتر خواهد کرد؛ بازاری که در سال ۱۴۰۳ حدود ۴۵ همت بوده و عمدتاً در اختیار چند صندوق بزرگ قرار داشته است. او تأکید کرد که صندوقهای پژوهش و فناوری باید ضمن حفظ مشتریان فعلی، بازارهای جدیدی برای ضمانتنامه شناسایی کنند تا از انتقال تقاضا به صندوقهای تضمین و ایجاد رکود در فعالیتهای خود جلوگیری کرده و مسیر توسعه اکوسیستم ضمانت را بهدرستی مدیریت کنند.
محمدمهدی رحیمیرضویه — مدیرعامل صندوق پژوهش و فناوری صنعت ماشینسازی
محمدمهدی رحیمیرضویه، مدیرعامل صندوق پژوهش و فناوری صنعت ماشینسازی، با اشاره به نقش صندوقها در حمایت از شرکتهای دانشبنیان، خلاق و مجموعههای صنعتی کوچک و متوسط گفت که این شرکتها اصلیترین مخاطبان صندوقها هستند؛ درحالیکه شرکتهای بزرگتر عمدتاً از طریق CVCها با اکوسیستم نوآوری ارتباط میگیرند. وی توضیح داد که صندوقهای پژوهش و فناوری در حوزه صدور ضمانتنامههای پیمانکاری و نیز در قالب کارگزاری منابع دولتی، خدمات متنوعی ارائه میدهند، اما برخی ابزارهای موردنیاز برای ارائه خدمات کامل به شرکتهای فناور هنوز طراحی و تدوین نشده است. رحیمیرضویه همچنین به گستردگی تعامل صندوقها با نهادهای حاکمیتی—including صندوق نوآوری و شکوفایی، معاونت علمی، وزارت اقتصاد، بانک مرکزی و دستگاههای کارفرمایی—اشاره کرد و افزود که با وجود تلاش این نهادها، چالشهایی همچون پذیرش کامل ضمانتنامههای صندوقها در فرابورس همچنان پابرجاست. او برای بهبود تعامل صندوقها با حاکمیت دو راهکار اصلی را ضروری دانست: تقویت رویکرد حمایتی و کارشناسی دبیرخانه صندوقهای پژوهش و فناوری در کنار نگاه نظارتی، و نقشآفرینی فعالتر انجمن بهعنوان نهاد صنفی در پیگیری و حل چالشهای مشترک اکوسیستم.
علی رسولی — مدیر توسعه کسب و کار شرکت فناوریهای نوین سروش سپهر
علی رسولی، مدیر توسعه کسب و کار شرکت فناوری های نوین سروش سپهر، در این نشست بر اهمیت افزایش آگاهی شرکتهای دانشبنیان و فناور از نیازهای واقعی خود در فرآیند تأمین مالی تأکید کرد و توضیح داد که سرمایهپذیر باید دقیقاً بداند در چه مرحلهای از رشد قرار دارد، مسیر توسعه آینده کسبوکارش چیست و به چه نوع حمایتی نیاز دارد؛ حمایتی که میتواند از جنس سرمایه نقدی، راهبری و منتورینگ، تسهیل ورود به بازار یا ایجاد زیرساخت برای توسعه محصول باشد. او در ادامه به چالشهای نهادهای سرمایهگذاری وابسته به بانکها اشاره کرد و گفت طبق قانون جهش تولید دانشبنیان، بانکها تنها مجاز به ایجاد صندوقهای پژوهش و فناوری «خطرپذیر شرکتی» هستند و سه نوع دیگر صندوقها برای آنها ممنوع است؛ موضوعی که دامنه ابزارهای سرمایهگذاری بانکی را محدود کرده است. رسولی با اشاره به اینکه تنها بانک پاسارگاد تاکنون صندوق خود را فعال کرده، افزود در صورت همراهی بانک مرکزی، بانکها و شرکتهای تابعه میتوانند با توجه به شناخت دقیق از نیازهای فناوران، فرصتهای سرمایهگذاری مفیدی را شناسایی و صندوقهای مؤثر و تخصصی ایجاد کنند. وی از چالشهایی مانند محدودیت اختیار تصمیمگیری بانکها، فرآیندهای پیچیده تأیید سرمایهگذاری در نهادهای بالادستی و ابهام در نحوه محاسبه اعتبار مالیاتی پروژهها نام برد و تأکید کرد: «اگر شفافیت در سیاستهای اعتباری ایجاد شود و زیرساختهای قانونی برای فعالیت صندوقهای شرکتی بانکها تقویت گردد، ورود بانکها به سرمایهگذاری نوآوری میتواند بسیار پررونق و اثرگذار باشد و فرصتهای قابل توجهی برای اقتصاد دانشبنیان ایجاد کند.»
علیرضا نوابپور — عضو هیأتمدیره انجمن و مدیرعامل صندوق پژوهش و فناوری فنآسا
علیرضا نوابپور، عضو هیأتمدیره انجمن و مدیرعامل صندوق پژوهش و فناوری فنآسا، در جمعبندی این نشست، وضعیت زیستبوم نوآوری کشور را با مثالی روشن توضیح داد: «زیستبوم نوآوری امروز شبیه فردی است که قند خون بالایی دارد؛ قند در خون زیاد است، اما سلولها قادر به جذب آن نیستند و در نهایت از کمبود قند میمیرند.» وی افزود که همین وضعیت در اکوسیستم نیز مشاهده میشود؛ گزارشها حجم بالایی از منابع، اعتبارات و مصوبات را نشان میدهد، اما وقتی پای شرکتها به میان میآید، روشن میشود که این منابع به آنها نمیرسد و بسیاری از شرکتهای فناور به دلیل کمبود نقدینگی دچار مشکل میشوند. نوابپور تأکید کرد که انجمن در دوره جدید نقش تسهیلگرانه خود را پررنگتر دنبال میکند تا از یکسو مسائل و چالشهای بنگاههای دانشبنیان را به سیاستگذاران منتقل کند و از سوی دیگر، سیاستها و دغدغههای نهادهای حاکمیتی را برای شرکتها تبیین نماید تا جریان تأمین مالی و رشد نوآوری روانتر شود. او در پایان از همه پنلیستها و حاضران برای مشارکت و همراهی در این نشست تشکر کرد.
بدون دیدگاه